Muziek zonder Buma/Stemra op je evenement: wat kan écht?

Kort antwoord: muziek zonder Buma/Stemra bestaat, maar alleen als geen enkel werk dat klinkt tot het repertoire van Buma/Stemra behoort. Dat is zo bij muziek waarvan de maker meer dan 70 jaar geleden is overleden en bij werk van makers die nergens zijn aangesloten. "Rechtenvrij" op een website is daar geen bewijs van, en eigen nummers van een band die lid is van Buma/Stemra vallen er gewoon onder. Sena is een tweede, aparte toets: speel je opnamen af die commercieel zijn uitgebracht, dan geldt de wettelijke vergoeding, en sinds 1 januari 2024 gedoogt Sena daarop geen uitzonderingen meer. Alleen live muziek valt daar meestal buiten.

De vraag komt bij vrijwel elke begroting langs: kan het niet zonder? Soms wel. Maar de routes zijn smaller dan de verhalen in de wandelgangen doen vermoeden, en er wordt nogal eens één helft vergeten. Hoe de twee organisaties zich tot elkaar verhouden staat in muziekrechten bij je evenement; wat het kost als je wél betaalt, staat in wat Buma/Stemra kost voor je evenement. Dit artikel gaat over de uitzonderingen.

Eerst het principe: twee rechten, twee toetsen

Op muziek rusten twee soorten rechten, en je moet ze allebei langslopen.

• Het auteursrecht op de compositie en de tekst. Dat beheert Buma/Stemra, namens componisten, tekstschrijvers en uitgevers.
• De naburige rechten op de opname. Die beheert Sena, namens de uitvoerende artiesten en de producent van de opname.

Een evenement kan dus vrij zijn van de één en niet van de ander. Een strijkkwartet dat Mozart speelt: geen Buma, geen Sena. Een cd met datzelfde kwartet uit 2019 die je in de pauze afspeelt: geen Buma, wel Sena. Wie alleen naar Buma kijkt, mist de helft.

Route 1: muziek uit het publiek domein

Het auteursrecht is eindig. Volgens artikel 37 van de Auteurswet vervalt het 70 jaar na het overlijden van de maker, gerekend vanaf 1 januari van het jaar daarna. Zijn er meerdere makers, bijvoorbeeld een componist en een tekstschrijver, dan telt de langstlevende.

Buma/Stemra zegt het zelf ook: er is muziek die je vrij kunt gebruiken omdat de auteur meer dan 70 jaar geleden is overleden. Bach, Mozart, Beethoven, oude volksliederen en veel kerkmuziek vallen daaronder.

Twee valkuilen:

• De bewerking. Op een modern arrangement van een oud stuk kan opnieuw auteursrecht rusten. Buma noemt dat uitdrukkelijk: maakt een aangesloten componist een bewerking, dan valt die bewerking onder het repertoire. Een koor dat een recente zetting van een eeuwenoud kerstlied zingt, zingt dus mogelijk beschermd werk. Kijk op de bladmuziek wie de bewerker is.
• De opname. Het publiek domein gaat over de compositie. Een opname heeft een eigen beschermingstermijn in de Wet op de naburige rechten: 70 jaar voor een uitgebrachte opname. Speel je een recente opname af, dan kom je bij Sena uit, hoe oud het stuk ook is.

Voor wie live speelt uit oorspronkelijke partituren is dit de schoonste route.

Route 2: makers die nergens zijn aangesloten

Buma/Stemra kan alleen innen voor makers die het vertegenwoordigt. De organisatie schrijft in haar eigen uitleg dat ze alleen de belangen van haar leden kan behartigen en voor werk van niet-aangesloten makers geen toestemming kan geven.

Dat klinkt ruimer dan het is. "Aangesloten" betekent niet alleen lid in Nederland. Buma/Stemra werkt samen met zusterorganisaties in andere landen, en via die afspraken valt ook buitenlands repertoire eronder. Een Britse of Duitse songwriter die bij de organisatie in eigen land zit, hoort dus bij het repertoire waarvoor je in Nederland betaalt. Wat overblijft is werk van makers die bewust nergens lid zijn: beginnende bands, hobbycomponisten, sommige producers van bibliotheekmuziek.

Wil je deze route gebruiken, regel dan twee dingen:

1. Vraag de toestemming aan de maker zelf. Geen Buma betekent niet geen auteursrecht. De maker beslist dan zelf, en een mail waarin hij toestemming geeft voor je evenement is het minimum.
2. Controleer of het klopt. Buma/Stemra heeft een titelcatalogus waarin je kunt nazoeken of een werk geregistreerd staat, en je kunt het ook navragen. "Volgens mij zijn ze geen lid" is geen onderbouwing als er later een factuur komt.

Route 3: "rechtenvrije" muziek van een muziekbibliotheek

Het woord rechtenvrij zet mensen op het verkeerde been. In de praktijk betekent het bijna altijd royalty-free: je koopt bij een aanbieder een licentie en betaalt daarna niet per keer. De rechten bestaan nog steeds; je hebt alleen een afspraak met de aanbieder.

Of je daarmee buiten Buma/Stemra blijft, hangt af van route 2: zijn de makers van die tracks ergens aangesloten of niet? Sommige bibliotheken werken uitsluitend met niet-aangesloten makers en zeggen dat er ook bij. Andere niet. Lees de licentie, en let op of die openbaar gebruik bij een evenement met publiek dekt. Veel licenties zijn geschreven voor video en podcasts.

Voor de opname ligt het sinds kort anders, en dat verdient een eigen kopje.

Sena: sinds 2024 geen uitzondering meer voor "rechteninclusief"

Jarenlang bestond er een tussenvorm. Aanbieders verkochten abonnementen op zogeheten rechteninclusieve muziek, van artiesten en producenten die zich niet door Sena wilden laten vertegenwoordigen. Sena gedoogde dat.

Dat is voorbij. Sena heeft dat gedoogbeleid per 1 januari 2024 beëindigd. De redenering: artikel 7 van de Wet op de naburige rechten geeft recht op een billijke vergoeding voor het openbaar maken van een voor commerciële doeleinden uitgebracht fonogram, en die vergoeding wordt in Nederland uitsluitend door Sena geïnd. Sena beroept zich daarbij op het arrest van de Hoge Raad van 17 juli 2020 (ECLI:NL:HR:2020:1300). Een artiest kan daar dus niet zelf buiten Sena om afspraken over maken.

De rechter is daar in 2025 twee keer in meegegaan. De kantonrechter van de rechtbank Overijssel wees op 8 april 2025 de vordering van Sena toe tegen een restaurant dat muziek afspeelde zonder Sena-licentie, en de rechtbank Limburg deed op 16 juli 2025 hetzelfde (ECLI:NL:RBLIM:2025:6795). Dat de ondernemer al aan een aanbieder had betaald, hielp niet.

Er is één grens die wél overeind bleef. De kantonrechter van de rechtbank Gelderland wees op 30 juli 2025 de vordering van Sena juist af, in een zaak over een ondernemer die uitsluitend muziek afspeelde die zijn eigen bestuurder had gecomponeerd, geproduceerd en uitgevoerd, en die nergens publiek beschikbaar was. Zulke muziek is geen voor commerciële doeleinden uitgebracht fonogram, en dan is er geen vergoeding verschuldigd. Het is één uitspraak van één kantonrechter, dus bouw er geen beleid op, maar de richting is duidelijk: het gaat erom of de opname is uitgebracht, niet of jij er commercieel iets mee doet.

Wat betekent dat voor een evenement?

• Speel je opnamen af die ergens te koop of te streamen zijn, dan reken je met Sena. Ook als de aanbieder "inclusief alle rechten" op de factuur zet.
• Speel je uitsluitend live, dan is er doorgaans geen Sena-component. Let op de inloop en de pauze: een playlist tussen twee live-acts is opgenomen muziek.
• Speel je opnamen af die nooit zijn uitgebracht, bijvoorbeeld een soundscape die speciaal voor jouw voorstelling is gemaakt, dan heb je een verdedigbaar verhaal. Leg vast wie het maakte en dat het niet is uitgebracht.

Route 4: eigen werk van de band

Dit is het hardnekkigste misverstand: "ze spelen alleen eigen nummers, dus er zijn geen rechten."

Het hangt ervan af of de schrijver lid is van Buma/Stemra. Is dat zo, dan heeft hij het beheer van zijn uitvoeringsrechten aan Buma overgedragen. De toestemming loopt dan via Buma, ook voor zijn eigen optreden, en de organisator is degene die aanvraagt en betaalt. De vergoeding komt daarna, na aftrek van kosten, bij de maker terecht. Je betaalt de band dus als het ware twee keer: de gage rechtstreeks, en de auteursrechtvergoeding via Buma. Een goede setlist bij je opgave zorgt ervoor dat dat geld ook werkelijk bij de juiste mensen aankomt.

Is de band nergens aangesloten, dan zit je in route 2: spreek met de band zelf af dat je hun werk mag laten horen, en leg het vast in het contract.

In beide gevallen geldt: vraag het vóór je boekt. "Zijn jullie lid van Buma/Stemra, en spelen jullie alleen eigen werk?" is een normale vraag in een boekingsgesprek, en het antwoord bepaalt een regel in je begroting.

En Creative Commons?

Muziek onder een Creative Commons-licentie mag je gebruiken binnen de voorwaarden van die licentie, en die verschillen per variant. Een licentie met de toevoeging NonCommercial staat commercieel gebruik niet toe, en een evenement met betaalde kaarten is lastig als niet-commercieel te verdedigen. Lees dus welke variant het is. En bedenk dat een CC-licentie alleen iets zegt over wat de maker zelf toestaat: gaat het om een uitgebrachte opname, dan blijft de Sena-toets uit het vorige hoofdstuk staan.

Deels vrij is ook winst

Het hoeft geen alles-of-niets te zijn. Het Buma-tarief voor evenementen hangt af van welk deel van de speelduur uit beschermd repertoire bestaat:

Een concertavond met voor de pauze Bach en na de pauze een hedendaags stuk kan dus in een lagere staffel vallen dan een avond met alleen recent werk. De volledige tabel met alle schijven en de minimumbedragen staat in het kostenartikel. De tarieven zelf staan in de tarieftekst van Buma/Stemra; controleer daar altijd de actuele versie.

Dit werkt alleen als je het kunt laten zien. Wat je daarvoor nodig hebt:

• Een programma met speelduur per onderdeel, en per werk de componist, de tekstschrijver en de bewerker.
• Per vrij werk de reden waarom het vrij is: sterfjaar van de maker, of de schriftelijke toestemming van een niet-aangesloten maker.
• Je recette, want daar wordt het percentage over berekend.

Vijf vragen om het voor jouw evenement te bepalen

1. Klinkt er opgenomen muziek, live muziek of allebei? Opgenomen muziek brengt Sena in beeld, live muziek meestal niet.
2. Wie schreef wat er gespeeld wordt, en leeft die nog of is die minder dan 70 jaar geleden overleden? Zo ja, dan is het werk beschermd.
3. Is die maker aangesloten bij Buma/Stemra of een buitenlandse zusterorganisatie? Zo ja, dan loopt de toestemming via Buma.
4. Wordt er een bewerking gespeeld? Dan telt ook de bewerker mee.
5. Welk deel van de speelduur is beschermd repertoire? Dat bepaalt de staffel.

Kom je er niet uit, dan is navragen bij Buma/Stemra en Sena goedkoper dan gokken. Regel je de toestemming pas achteraf, dan mag Buma een toeslag rekenen; hoe dat zit lees je in het kostenartikel.

Wat je er als organisator mee doet

Voor de meeste evenementen is de eerlijke conclusie: je betaalt muziekrechten, en de winst zit in weten hoeveel. Een dj-avond, een coverband of een playlist op het terrein valt er gewoon onder. De uitzonderingen zijn er voor een herkenbare groep: klassieke concerten uit oorspronkelijke partituren, koren met oud repertoire, podia voor beginnende bands die nergens lid zijn, en voorstellingen met speciaal gemaakte muziek.

Zit je in die groep, leg het dan vast voordat de eerste noot klinkt. Zit je er niet in, reken de vergoeding dan mee bij het bepalen van je ticketprijs, net als de vergunningen en de overige regels waar je als organisator mee te maken krijgt. Organiseer je een concert of voorstelling, dan staat in ticketverkoop voor een theatervoorstelling of concert hoe je de kaartverkoop zelf opzet.

In beide gevallen heb je na afloop je cijfers nodig. In MijnEvent zie je per evenement hoeveel tickets er zijn verkocht en wat de opbrengst is, en je exporteert de bestellingen als CSV voor je opgave. Je betaalt €0,50 per verkocht ticket, of €0,25 met het Organisator-plan van €14,95 per event; gratis tickets zijn fee-vrij. Bekijk de prijzen of meld je organisatie aan.

Wet- en regelgeving verandert, en tarieven worden jaarlijks herzien. We doen ons best dit artikel actueel te houden en verwijzen waar mogelijk naar de bron, maar we kunnen niet garanderen dat alles op jouw moment van lezen nog klopt. Gaat het om een beslissing met financiële of juridische gevolgen, controleer het dan bij de instantie zelf of leg het voor aan een jurist of adviseur. Zie ook onze algemene disclaimer.